بادرنجبویه

22     

 

خانواده: Labiateae

مشخصات: گیاهی است علفی و چندساله، با ریزوم چوبی و ساقه منشعب چهارگوش که ارتفاع آن تا حدود یک متر رسیده، کرکدار، به رنگ سبز روشن مخلوط با زرد می باشد. برگ ها متقابل، قلبی یا کشیده، نوک تیزو دارای دمبرگ هایی هستند که به طرف راس گیاه از طول آنها کاسته می شود. حاشیه برگ ها دندانه دار بوده و رگبندی روی سطح برگ به صورت شیارهای بزرگی نمایان است. گل ها درون چرخه های ساده در محور برگ ها قرار داشته، زمان شکوفایی آنها از اواخر بهار شروع می شود. کاسه ی گل زنگوله مانند کرکدار و دولبی بوده، لب بالایی از لب پایینی بزرگ تر است. جام گل سفید متمایل به صورتی، لوله ای با لب بالایی محدب و لب پایینی دارای سه لب مشخص می باشد. میوه 4 فندقه، تخم مرغی، تیره رنگ و براق با رگ هایی برجسته در امتداد طول خود بوده و محل تشکیل آن در قاعده کاسه گل می باشد. بذرها سه الی چهار سال از قوه رویشی مناسبی برخوردارند. اندام‌های هوایی گیاه در زمستان بر اثر سرمازدگی خشک می‌شوند. در این حالت ریشه زنده است و از فعالیت خفیفی برخوردار است. گل‌ها اواسط تابستان(اواخر تیر-اوایل مرداد) ظاهر می‌شوند و نکتار زیادی نیز تولید می‌کنند. بوی معطر گل‌ها باعث جلب حشرات، به خصوص زنبورهای عسل می‌شود. تغذیه نکتار گل‌ها توسط زنبورها سبب افزایش تولید عسل آنها می‌شود.  میوه آن از اواسط تابستان (اواخر مرداد) به تدریج می‌رسد. پس از رسیدن، دانه‌ها به اطراف پراکنده می‌شوند. در مناطق وسیعی از ایران به صورت خودرو دیده می شود و در سال های اخیر به عنوان یک محصول چند ساله در بعضی نقاط کشت می شود. پیکر رویشی گیاه بوی خاصی تقریبا" شبیه به لیمو دارد. اندام‌های هوایی گیاه به خصوص برگ‌ها محتوی اسانس هستند. مقدار اسانس در گونه‌های مختلف متفاوت و بین 2/0 تا 5/0 درصد است.

بخش های مورد استفاده: برگ و سرشاخه های گلدار

ترکیبات شیمیایی: آلدهید، موسیلاژ، نشاسته، ترکیبات تلخ، تانن، ساپونین

خواص درمانی: ضد اسپاسم، ضد افسردگی، مقوی و بهبود دهنده ی هضم

اشکال دارویی: دم کرده، عصاره روان، تنتور، آب مقطر

ملاحظات: این گیاه به شدت مورد علاقه ی زنبور بوده، به صورت گسترده ای در عطرسازی مورد مصرف قرار می گیرد. بازده اسانس حاصل از این گیاه بسیار پایین است و بنابراین اغلب با اسانس به لیمو و یا با افزودن ترپن های مرکبات مورد تقلب قرار می گیرد. می توان از برگ های آن ب عنوان گیاه معطر در آشپزخانه استفاده نمود.  همچنین از این گیاه در اکثر دمنوش های آرام بخش استفاده می شود.

 

 

بدون تصویر