1 3

خانواده: Hydrangeaceae

مشخصات: بوته ای که تا ارتفاع 3 متر هم رشد می کند. بیشتر در مناطق باتلاقی دیده می شود برگ های ان متقابل و لی دار است. گل های آن سفید متمایل به کرماست که در گل آذین گرزن- چتر مسطح قرار دارند. ریشه خاکستری رنگ و داخل آن سفید رنگ و چاکدار می باشد. ریشه ی گیاه در فصل پاییز از خاک خارج می شود.

پراکنش عمومی: آمریکا

پراکنش در ایران: بومی ایران نیست

بخش های مورد استفاده: ریشه

ترکیبات شیمیایی: ایزوکومارین ها(هیدرانژنول)، ساپونین، فلاونوئید و اسانس

خواص درمانی: مدر، دفع کننده ی سنگ کلیه و مجاری ادرار

اشکال دارویی: پودر، عصاره مایع

ملاحظات: مصرف این گیاه در بارداری و شیردهی باید با احتیاط انجام شود. اثرات مدری این گیاه به واسطه ی ترکیبات ایزوکومارین آن است. مصرف بیش از اندازه آن موجب تهوع، سرگیجه و تنگی نفس می شود.

 
 
 
 

 1 2 3 4

خانواده: Tamaricaceae

مشخصات: نام علمی جنس و نام انگلیسی این گیاه احتمالا از نام رود Tamaris در ناحیه ی پیرنه مشتق شده اند. این درختچه ی پرپشت که ارتفاع ان تا 5 متر و یا بیشتر می رسد، پوستس قهوه ای رنگ و تعداد زیادی انشعاب باریک دارد که خود دارای انشعابات کوچک تر افراشته و ریزان هستند و برگ هایی متناوب، هم پوشان، خطی، فاقد کرک و بدون دمبرگ روی این انشعابات کوچک تر قرار دارند. گل ها به رنگ سفید یا صورتی درون سنبله های کوچک قرار داشته، در قاعده ی خود دارای برگه ای دندانه دار بوده، 5 کاسبرگ، 5 گلبرگ، 5 پرچم، 3 خامه و بساکی 2 قسمتی دارند. میوه کپسول منفرد، حجره دار، حاوی دانه های متعدد با زائده انتهایی نخ مانند است. این گیاه به صورت وحشی در بسیاری از مناطق ساحلی که آب و هوای مدیترانه ای دارند می روید. همچنین به وسیله ی قلمه زدن تکثیر شده، در مناطق معتدل اروپا به عنوان پرچین به کار برده می شود. در نواحی نزدیک به دریا نیز از آن به عنوان بادشکن استفاده می گردد. بخش های سودمند و دارویی این گیاه در فصل پاییز جمع آوری می گردد.

پراکنش عمومی: اروپا، اسیا، آفریقا

پراکنش در ایران: در اصفهان، خوانسار و یزد می روید.

بخش های مورد استفاده: شاخه های کوچک برگدار

ترکیبات شیمیایی: تانن، اسید گالیک، ترکیبات رنگی، سولفات سدیم و متیل کوئرسیتول

خواص درمانی: قابض، ضد اسهال و مدر

اشکال دارویی: جوشانده، تنتور

ملاحظات: این گیاه در صنعت دباغی به کار می رفته است زیرا محتوی مقدار زیادی تانن می باشد. همچنین رنگی از آن تهیه می شود که برای رنگ کردن پارچه به کار می آید. در بعضی مناطق جنوب اروپا استفاده از کمپرس حاوی این گیاه جهت بند آوردن خونریزی زخم ها متداول است.   

54  3

خانواده: Leguminosae

مشخصات: نام گیاه مشتق از وازه ی عربی تمرهندی، به معنای خرمای هندی گرفته شده است. این گیاه درختی همیشه سبز است که ارتفاع آن بین 10 تا 25 متر متغیر می باشد. تنه ی درخت از قاعده منشعب بوده، پوستی شکاف دار و پوشیده از پوسته های فلسی دارد. برگ های متناوب و شانه ای آن دارای برگچه هایی پایک دار، مستطیلی، کامل و بدون کرک با انتهای گرد می باشند. گل ها به رنگ زرد- نارنجی بوده، درون خوشه های راسی قرار داشته، دارای 4 کاسبرگ و 5 گلبرگ هستند. میوه، نیام ناشکوفا با بخش گوشتی رشته مانند و دانه های گرد است. منشا این گیاه ماداگاسکار بوده، اما امروزه در بسیاری از کشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری به صورت اهلی درآمده است. میوه ها پس از رسیدن جمع اوری می گردند.

پراکنش عمومی: بومی نواحی گرم آفریقا می باشد. در هند به صورت بومی درآمده است و در سایر مناطق کاشته می شود.

پراکنش در ایران: در هرمزگان و بلوچستان به صورت کاشته شده یافت می گردد.

بخش های مورد استفاده: گوشت میوه

ترکیبات شیمیایی: اسید تارتریک، اسید سیتریک، اسید مالیک، پکتین و قند اینورت

خواص درمانی: ملین و صفراآور

اشکال دارویی: بخش گوشتی میوه، الکتوئر و شربت

ملاحظات: گوشت میوه جهت تهیه ی نوعی نوشیدنی مطبوع و طراوت بخش تابستانی و همچنین در تهیه ی خوراک های سنتی هند غربی و نواحی گرمسیر آفریقا به کار می آید. در بسیاری از فراورده های  دارویی بد طعم نیز از ان به عنوان اصلاح کننده طعم استفاده می شود.

 
 
 
 

22 11 4 3

خانواده: compositae

مشخصات : نام جحنس گیاه برگرفته از لغت لاتین Senex به معنی پیرمرد است. این نام گذاری به تارهای سفید رنگ چقه اشاره دارد. این گیاه علفی دارای ریشه ای اصلی و تعداد زیادی ریشه فرعی بوده، ارتفاع ساقه ی شکننده و کم انضعاب آن به 30 سانتی متر می رسد. برگ ها آریاش متناوب دارند. آن دسته از برگ ها که در قسمت فوقانی گیاه قرار دارند قاشق مانند و دارای لوب هایی نوک کند و گاهی دندانه دار هستند. برگ های پایینی گیاه کشیده و قاشقی می باشند. گل ها درون کلاپرک هایی افراشته یا آویزان قرار دارند. براکته ها گریبانی را ایجاد می کنند که گل های زردی را در برگرفته است. جام گل 5 دندانه دارد. میوه فندقه ای تقریبا استوانه ای، سفیدرنگ و کرکدار و دارای جقه است. این گیاه به وفور در سراسر اروپا یافت می شود و به صورت وحشی درکنار جاده ها و در زمین های بایر یا تحت کشت به عنوان یکی از متداولترین علف های هرز می روید. گیاه مزبور در اردیبهشت ماه جمع اوری می شود.

پراکنش عمومی: اروپا، منطقه ی مدیترانه، آسیا و در سایر مناطق درحال گسترش می باشد.

پراکنش در ایران: گیلان، کرمانشاه، خوزستان، اصفهان، کهکیلویه و بویراحمد، فارس و تهران

بخش های مورد استفاده: گیاه کامل

ترکیبات شیمیایی: سنه سین، سینوسین، رزین، اینولین، گلوکز و املاح پتاسیم

خواص درمانی: قاعده آور، منقبض کننده عروق و آرامبخش قلبی

اشکال دارویی: دمکرده، تنتور، عصاره روان، پودر و شربت

ملاحظات: اگرچه مصرف این گیاه به واسطه ی وجود برخی آلکالوئیدها توصیه نمی شود. در برخی مناطق از ان برای تهیه ی سالاد استفاده می گردد. گیاه مذکور موجب احتقان رحم گردیده لذا برای خانم های باردار منع مصرف دارد. اگرچه طب سنتی به عنوان ملین و افزاینده ی ترشح صفرا به کار می رفته است، امروزه به هیچ وجه به این منظور به کار نمی رود. می توان از این گیاه در تهیه ی مرهمی جهت درمان هموروئید استفاده کرد.

5 3 2 1 

خانواده: Solanaceae

مشخصات: گیاهی علفی و یکساله بوده ، دارای ریشه اصلی سفید رنگ می باشد. ارتفاع ساقه علفی منشعب آن تا یک متر می رسد. برگ ها متناوب، کمابیش سبزرنگ، به شکل لوزی یا تخم مرغی نوک تیز، نازک و کمی کرکدار هستند. گل ها سفید رنگ و دارای 5 لوب بوده، در گل آذین دیهیم انتهایی قرار دارند. سته ها ابتدا سبز رنگ بوده اما پس از رسیدن آبدار و سیاهرنگ شده، حاوی دانه های کوچک کلیوی می گردند. این گیاه جزء فلور طبیعی اروپاست. در زمین های کشت شده و بایر و همه ی زمین های غنی از املاح، از زمین های پست تا ارتفاعات رویش دارد. این گیاه در فصل پاییز جمع آوری می شود.

پراکنش عمومی: در اکثر نقاط دنیا یافت می شود.

پراکنش در ایران: گلستان، مازندران، گیلان، اذربایجان، همدان، اصفهان، بوشهر، خوزستان، کهکیلویه، کرمان، بلوچستان، خراسان، سمنان و تهران

بخش های مورد استفاده: گیاه کامل

ترکیبات شیمیایی: سولانین، آسپاراژین، روتین، تانن، اسید لینولئیک، اسید پالمتیک و سولانگوستین

خواص درمانی: آرامبخش، مخدر و نرم کننده

اشکال دارویی: آب میوه، تنتور، عصاره روان و محلول روغنی

ملاحظات: این گیاه در گذشته به علت داشتن خاصیت آرامبخش و فلج پایانه های عصبی مورد استفاده بوده است. همراه با سایر گونه های خانواده Solanaceae در تهیه ی پمادهای مسکن موضعی به کار می رود. آب میوه آن نیز موجب تسکسن دندان درد می گردد و گذاردن 1 تا 2 قطره از آب میوه بر دندان کافی است. اگرچه استعمال داخلی این گیاه به واسطه ی سمیت آن توصیه نمی شود، استعمال خارجی آن پری آرتریت را تسکین می دهد.