مجموعه گیاهان دارویی

مجموعه گیاهان دارویی (6)

توضیحات  مجموعه گیاهان دارویی

گل قاصد

گل قاصد: Taraxacum officinalis

خانواده: Compositae

مشخصات: گیاهی است وحشی با ریشه ی منفرد گوشتی که بخش داخلی آن سفید رنگ و بخش بیرونی آن قهوه ای تیره بوده، حاوی شیرابه می باشد. ساقه ی توخالی گیاه دارای ساختمانی ساده و بدون برگ بوده، ارتفاع آن به 10 سانتیمتر یا بیشتر می رسد. برگ های بدون دمبرگ آن که مستقیما از بن ساقه خارج می شوند به شکل سرنیزه ای، شانه ای شکافته یا شانه ای منقسم با حاشیه ی دندانه دار و لوب های به عقب برگشته بوده، به حالت طوقه ای قرار می گیرند. گل ها زبانه ای و زرد رنگ، به صورت کلاپرک هایی با گریبانی از 2 ردیف رگه می باشند؛ ردیف داخلی افراشته و ردیف خارجی به عقب برگشته است. میوه فندقه ای بیضوی با 2 ردیف دانه می باشد و توسط جقه ای سفید رنگ احاطه شده است. این گیاه نوعی علف هرز بسیار معمول در اروپا می باشد و در دشت ها و زمین های بایر، کنار جاده ها و حتی بین سنگفرش ها می روید و در پاییز جمع اوری می شود.

پراکنش عمومی: مناطق معتدل نیمکره های شمالی و جنوبی

پراکنش در ایران: علف هرز رایج بسیاری از مزراع می باشد.

بخش های مورد استفاده: ریشه

ترکیبات شیمیایی: تاراکساکین، کولین، اینولین، فیتوسترول، تانن و موسیلاژ

خواص درمانی: صفراآور، ملین، تصفیه کننده ی خون و مقوی

اشکال دارویی: شیره ی گیاه، عصاره ی روان، تنتور، دمکرده و اشکال دارویی مورد استفاده در هومئوپاتی

ملاحظات: به عنوان یکی از اجزاء سالاد به کار می رود. شیرابه ای که در گیاه جریان دارد در برطرف کردن میخچه و زگیل بسیار موثر است. آب مقطر حاصل از گل، پاک کننده پوست است و به ویژه در برطرف کردن کک و مک موثر می باشد. شیرابه ی گیاه در درمان التهاب کیسه ی صفرا بسیار موثر است و باعث رفع سنگ کیسه ی صفرا می گردد. ریشه ی خرد شده ی آن نیز جانشینی مناسب و پرمصرف برای قهوه است.  

ادامه مطلب...

رازیانه

رازیانه: Foeniculum vulgare

خانواده: Umbellfereae

مشخصات: گیاهی علفی با ریزومی خزنده و کمی منشعب، ساقه ای به رنگ سبز تیره و دارای خطوط طولی مواج است که به ارتفاع بیش از 50 سانتیمتر هم می رسد. برگ های پایینی متناوب، گوشتی، 2 تا 3 بار شانه ای، برگ های بالایی یک بار شانه ای هستند. گل آذین شامل چترک هایی متشکل از گلچه های شعاعی است که در چتر اصلی قرار دارند. گریبان از برگک ها تشکیل شده است. گل ها سبز و زرد رنگ و دارای 5 گلبرگ می باشند. میوه شیزوکارپ سبز رنگ و بیضوی، رزین دار و دارای رگه های طولی می باشند. این گیاه خاک های شنی و سبک را برای رشد ترجیح می دهد. زمان جمع آوری گیاه اردیبهشت است. بومی مدیترانه و جنوب اروپا است. ظاهر کلی آن مخصوصا از نظر نوع برگ بی شباهت به شوید نیست ولی بوی معطر و مطبوع، ساقه های مرتفع و ریشه ی ضخیم گیاه به سهولت آن را از شوید متمایز می سازد.

پراکنش عمومی: انگلستان، چین، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، مکزیک، عراق و ترکیه

پراکنش در ایران: البرز، گرگان، تبریز (به صورت کاشته شده)، کرمانشاه، خراسان، بلوچستان

بخش مورد استفاده: دانه، برگ و ریشه

ترکیبات شیمیایی: اسانس (آنتول)، پکتین، تانن، روغن ثابت لیماز، لیمونن، استراگول، کامفن و ویتامین آ در بذرها و کومارین در ریشه

خواص درمانی: درمان سرفه، دل درد و تسهیل کننده هضم، افزاینده شیر مادران، اشتها آور و ضد نفخ

اشکال دارویی: پودر، دمکرده، عصاره، تنتور، شربت، آب مقطر

ملاحظات: مصرف بیش از حد رازیانه احتمال آلرژی های پوستی را افزایش داده و می تواند منجر به تشنج عضلاتی و حتی توهمی شود. از آنجا که رازیانه غلظت استروژن را در جریان خون افزایش می دهد در زنان باردار و زنانی که دارای هر نوع اختلال در استروژن هستند مانند سرطان رحم و پستان، فیبروئید و کیست های تخمدان از مصرف آن اجتناب شود. 

   

ادامه مطلب...

به لیمو

به لیمو: Aloysia citrodora

خانواده: Verbenaceae

مشخصات: درختچه ای است که ممکن است تا حدود دو متر رشد کند. برگ ها کمابیش سبز رنگ در چرخه های 3 تا 4 تایی، سرنیزه ای با نوک تیز بوده در برش عرضی به شکل قلاب ، دارای نوک برگشته دیده می شوند. حاشیه برگ ها خشن و کامل بوده، دندانه دار به نظر می رسد. رگبرگ های میانی و رگبرگ های ثانویه در سطح پایین برگ برجسته و مشخص هستند. برگ ها دارای عطر نافذی می باشند. گل آذین پانیکولی باریک و انتهایی است و گل شامل کاسه ای کوچک به 4 لوب نوک باریک تقسیم شده است. میوه شامل 2 فندقه ی کوچک است که  هر کدام حاوی یک دانه می باشد.

پراکنش عمومی: بومی آمریکای جنوبی بوده و به طور طبیعی رویش آن در آرژانتین، شیلی و پرو گزارش شده‌است و از آن جا به سایر نقاط جهان از جمله ایران رفته‌است و کشت می‌شود.

پرامنش در ایران: به صورت کاشته شده در مناطق معتدل و مرطوب وجود دارد.

قسمت مورد استفاده:  سرشاخه های گلدار و برگ ها

تركيبات يا مواد موثره: به ليمو داراي 9/0 تا 5/1 درصد اسانس كه شامل سيترال ، سينوئل ،ليمونن ، جيرانيول می باشد.

خواص درمانی:  آرام بخش، مقوی معده، تسکین دهنده دردهای عصبی

ادامه مطلب...

زعفران

زعفران: Crocus sativus

خانواده: Iridaceae

مشخصات: زعفران گیاهی علفی، چند ساله، بدون ساقه و پیازدار با ارتفاع تقریبا 30 سانتی متر که داراي برگ هاي دراز و سبز است. ساقه زیر زمینی آن از دو پیاز تشکیل می شود. این پیازها سخت و مدور و گوشت دار و پوشیده از غشاء هاي نازك قهوه اي رنگ می باشد. گل هاي زعفران ارغوانی ، منظم و شامل لوله اي دراز است که به سه گلبرگ و کاسبرگ منتهی می شود. زعفران خیلی مرغوب قسمت کلاله گل یعنی قسمت انتهایی خامه است و میله خامه ، زعفران درجه دو و نامرغوب را تشکیل می دهد . برداشت زعفران بدین ترتیب است که قسمت کلاله هر گل را بر میدارند و بین کاغذ قرار می دهند تا خشک شود و سپس بسته بندي می کنند .

پراکنش عمومی: نیم کره شمالی، به ویژه غرب آسیا و ایران

پراکنش در ایران: نخستین زعفران زارهاي جهان در اطراف همدان و کرمانشاه دایر شده و پس از آن به نقاط مختلف ایران از جمله خراسان رسیده و تولید انبوه و مرغوب آن در قهستان و قاینات رواج یافته است.

بخش های مورد استفاده: کلاله و خامه گل

ترکیبات شیمیایی: شامل کارتنوئیدها، گلوکوسیدها، منوترپن ها، آلدئیدها، پیکروکروسین، آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها، ویتامین ها )مخصوصا ریبوفلاوین و تیامین)، اسیدهای آمینه، پروتئین ها، نشاسته، موادمعدنی و صمغ ها است. کروسین عامل اصلی رنگ زرد زعفران بوده و طعم تلخ آن برگرفته از گلیکورند است. مهم ترین روغن فرار آن سافرانال و عامل عطر زعفران می باشد.

خواص درمانی: درمان افسردگی، مسکن درد، قاعده آور، خون ساز، تقویت قواي جنسی، تصفیه کبد، درمان برونشیت، ضد تشنج، پاک کننده کلیه و مثانه، ادرار آور، ضد سرطان،

اشکال دارویی: دم کرده، پودر، تنتور، عصاره

ملاحظات: چون زعفران بر روي سیستم تولید مثل اثر دارد بنابراین زنان حامله باید در خوردن آن احتیاط کنند؛ چرا که ممکن است باعث سقط جنین شود. خوردن زیاد زعفران براي کلیه ها مضر است. اشتها را کم و ایجاد سردرد می کند و باعث اختلال حواس می شود. زعفران را باید در شیشه هاي دربسته و دور از نور نگهداري کرد زیرا عطر و رنگ خود را در اثر نور از دست می دهد.

ادامه مطلب...

زرشک

زرشک: Berberis vulgaris

خانواده: Berberidaceae

مشخصات: زرشک درختچه اي است داراي ساقه اي خاردار که ارتفاع آن تا 4 متر نیز می رسد. چوب این درخت قهوه اي، قرمز و یا زرد رنگ می باشد. برگ ها چرمی، تخم مرغی، پهن و گل آذینی مجتمع و زرد رنگ که داراي 20 تا 25 و گاهی تا 40 گل است و میوه قرمز رنگ، گوشتی بیضوي شکل و داراي طعمی ترش می باشد.

پراکنش عمومی: بومی مناطق معتدله و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است.

پراکنش در ایران: منحصرا در ارتفاعات شمال، شرق و جنوب شرقی ایران (رشته کوه های خراسان و کوه بارز در کرمان) رشد می کند.

بخش های مورد استفاده: ریشه، پوست، ساقه، برگ، گل، میوه

ترکیبات شیمیایی: عصاره زرشک حاوي انواع فلاونوئیدها ازجمله کوئرستین، کریسانتمین، هایپروزید، دلفینیدین، بتا-D-گلوکوزید، پلارگونین و پتیونیدین-3-O-بتـا -D-گلوکوزیـد اسـت ،همچنـین داراي ترکیبـاتی نظیـر آسکوربیک اسید، آلفاتوکوفرول و بتاکاروتن اسـت کـه همگـی جـزء آنتیاکسیدان ها به شمار می روند.

 

خواص درمانی: آنتـی اکسـیدان، ضـدالتهاب، کاهنده فشار خـون، پایین آورنده چربی، کاهنده اختلالات عصبی، تقویت کننده قلب و کبد، رفع یبوست و اسهال، محکم شدن لثه و دندان، درمان تب و عطش و التهاب، درمان زخم معده، رفع آب آوردگی بافت ها، بند آورنده خون بواسیر

اشکال دارویی: تهیه غذا، مربا، ترشی، لواشک، شربت

ملاحظات: مصرف زرشک در دوران بارداری سبب افزایش انقباضات رحمی می شود و موجب آتروفی نمودن آندومتر به دلیل ویژگی ضد استروژنی آن و مهار دریافت اکسیژن توسط سلول ها شده که همگی موجب عدم تغذیه ی کامل جنین و در نتیجه بروز ناهنجاری در آن و سقط جنین می شود.

 

 

ادامه مطلب...

چای سبز

چای سبز: Thea sinensis

خانواده: Camelliaceae

مشخصات: گیاه چاي به صورت بوته، درختچه یا درختی است. برگ درخت چاي که از نظر اقتصادي و بهره برداري قسمت اصلی این گیاه را تشکیل می دهد همیشه سبز است و داراي شکل کشیده نوك تیز بوده و کناره آن داراي دندانه هاي ریز است و برگ ها بطور متناوب اطراف شاخه قرار گرفته اند. موقعی که برگ ها کوچک و جوان هستند پوشیده از کرک هاي سفید ولی برگ هاي مسن صاف، براق و بدون کرك می باشند. گل هاي درخت چاي به طور خوشه اي و مجتمع و یا تک گل در بغل برگ ظاهر می شوند و داراي 5 گلبرگ و 5 تا 7 کاسبرگ و تعداد زیادي پرچم هستند. تخمدان داراي 3 تا 4 حفره بوده که در هر کدام از یک تا 4 دانه مشاهده می شود. میوه چاي یک کپسول است.

پراکنش عمومی: این گیاه در نقاطی از جهان از جمله هندوستان، چین، سریلانکا، ژاپن، ایران و نواحی دیگر پرورش می یابد.

پراکنش در ایران: مناطق شمال کشور در محدوده گیلان و مازندران

بخش های مورد استفاده: برگ

ترکیبات شیمیایی: مواد موجود در برگ چای شامل مواد سلولزی، پکتین، تانن، پلی فنول ها، ویتامین ها، پروتئین ها، اسیدهای آمینه، کربوهیدرات ها، مواد معدنی، اسیدهای آلی، کافئین و ترکیبات معطری مانند تئول است. بیشترین ترکیبات پلی فنولی موجود در برگ چای فلاوانول ها هستند که شامل اپی گالوکاتچین گالات، اپی گالوکاتچین و کاتچین است که عامل گسی و تلخی چای سبز می باشد.

خواص درمانی: رفع تشنگی و خستگی، تقویت سیستم ایمنی بدن، کاهش خطر ابتلا به سرطان معده، آنتی اکسیدان، ضد باکتری، قابض، ادرار آور

اشکال دارویی: دم کرده

ملاحظات: لازم به ذکر است که گیاه چاي سبز و سیاه یکی است، ولی در نوع عمل آوردن آنها تفاوت وجود دارد. روند اکسیداسیون در این نوع چاي پس از حداقل اکسید شدگی متوقف می گردد. پس از چیدن برگ هاي چاي سریعا با بخار آب داغ آنزیم هاي اکسید کننده موجود در برگ هاي چاي را از میان برده و سپس برگ ها را خشک می کنند. در واقع در چاي سبز مرحله اکسیداسیون حذف می گردد. این نوع چاي طعم ملایم و گیاه مانندي دارا بوده و بیشتر در چین و ژاپن مصرف می شود.

مصرف چای سبز همراه با داروهای ضد انعقاد تداخل می نماید. به دلیل وجود کافئین در چای سبز، مصرف بیش از اندازه آن سبب بی قراری، عصبانیت و بی خوابی می شود. مصرف آن در دوران بارداری باید با مشورت پزشک باشد. همچنین مصرف چای سبز به همراه فرآورده های آهن نباید مصرف شود چون سبب بی اثر شدن داروهای آهن می شود.

ادامه مطلب...
?>