بلوط و انواع آن

منطقه زاگرس را بر اساس رویشگاه بلوط که گونه گیاهی اصلی در این ناحیه است، به دو ناحیه زاگرس شمالی و جنوبی تقسیم کرده اند. ناحیه زاگرس شمالی رویشگاه خاص دار مازو بوده و در برخی از مناطق با بلوط ایرانی یا یوول یا هر دو گونه در هم می آمیزد.

این بخش از زاگرس، استانهاي آذربایجان غربی، کردستان، قسمتهاي معینی از استان کرمانشاه و لرستان را در برمی گیرد. در مقابل، زاگرس جنوبی رویشگاه خاص گونه بلوط ایرانی بوده و شامل استانهاي ایلام، خوزستان، کهگیلویه و بویر احمد، فارس، اصفهان و چهار محال بختیاري است. زاگرس شمالی داراي اقلیم نیمه مرطوب و خنک و زاگرس جنوبی گرم و خشک است.

گونه دارمازو gall oak یا Quercus infectoria یا Aleppo oak

گونه دار مازو از شمال غربی زاگرس تا منطقه گهواره در استان کرمانشاه گسترش یافته و بعد به صورت لکه هاي بسیار کوچک و پراکنده در استان لرستان به چشم میخورد. مازو فراوردهاي گیاهی و کروي شکل است که بر اثر سوراخ ایجاد شده توسط حشرات براي تخم گذاري، بر روي شاخههاي تازه درخت بلوط به وجود می آید. این فراورده محتوي شیره درخت (صمغ) و مقدار 50 تا 70 درصد تانن است.

از مازو در صنعت مرکب سازي، رنگرزي و پزشکی براي درمان سوختگی ها بهره می برند. بهترین نوع مازو، مازوي سبز می باشد که قبوضیت بیشتري دارد.

موارد مصرف پزشکی مازو: تقویت لثه، سیاه کردن مو، درمان سوختگی، ناراحتیهاي گوارشی و خاصیت آنتی میکروبیال دارد که به صورت ژل و پودر به بازار ارائه میشود. گال ها پس از خشک کردن بر حسب رنگ درجه بندي می شوند. معمولا رنگ هاي آبی، سبز و سفید گال در بازار تجارت بیشتر مورد توجه هستند. بخش عمده و مهمترین ترکیبات تاننی که از گال ها استخراج می شود، اسیدگالوتانیک ( اسید تانیک) است که به میزان 50 تا 70 درصد در آن وجود دارد.

منبع:  ترکیبات شیمیایی-  محمد رضا وهابی-  دانشکده منابع طبیعی گیاهان صنعتی، دارویی و سمی.

112

 

گونه یوول (Quercus libani)

خاص مناطق مرتفع با خاك هاي حاصلخیز و عمیق بوده و گسترش آن از آخرین حد شمالی زاگرس شروع و تا پایان یافتن محدوده جنگلهاي مریوان (هم مرز با پاوه در استان کرمانشاه) خاتمه مییابد میوه آن به خاطر درصد تانن بسیار بالایش طعمی گزنده دارد که با شستن آن در آب کاهش مییابد ولی بسیاري از خواص غذایی آن نیز با این کار از دست می رود . از آرد دانه آن هم چون دیگر گونه  هاي بلوط می توان براي پخت نان استفاده کرد.

 113   114

 بلوط ایرانی(Quercus brantii)

سه واریته با نام های Persica و Belangeri ، Brantii دارد که در استان هاي کردستان، کرمانشاه، لرستان، خوزستان و چهارمحال وبختیاري می رویند و تنها گونه بلوط موجود در سه استان ایلام، کهگیلویه و بویراحمد و فارس است.

اینگونه نسبت به دو گونه قبلی از بردباري و نرمش اکولوژیک بیشتري برخوردار است.

خاصیت قابض کنندگی پوست بلوط، عامل قطعی درمان اسهال هاي شدید می باشد و خاصیت گندزدایی و ضد میکروبی آن براي مداواي عفونت هاي گلو تجویز می شود. چاي پوست بلوط یک تقویت کننده است و مخلوط پوست و میوه درخت بلوط یک پادزهر را به وجود می آورد. میوه درخت بلوط معمولا برشته و آسیاب شده و از آن قهوه تهیه می کنند.

116

 

 

اجزای تشکیل دهنده و ترکیبات بلوط

همان طور که در تصویر روبه رو مشاهده می کنید میوه بلوط از قسمت هاي مختلفی تشکیل شده است.

با توجه به مقالات و تحقیقات مختلف به طور کلی بلوط داراي نشاسته، پروتئین، چربی ، عناصر معدنی و تانن (بیشتر در پوست درخت، مازو، برگ، جفت و کلاهک بلوط) می باشد.

 

115

پرسش و پاسخ

پرسش های گذشته

بامبوسا
بامبوسا به چه مراقبتهایی نیاز دارد...
Posted on سه شنبه, 21 می 2019
?>